You’re viewing a version of this story optimized for slow connections. To see the full story click here.

ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΟΥ Θ/Κ ΑΒΕΡΩΦ

Το NEWS 24/7 μπήκε στα άδυτα του Θωρηκτού Αβέρωφ την ώρα που εκτελούνται οι απαραίτητες εργασίες συντήρησης του, και κατέγραψε μοναδικές εικόνες από το ιστορικότερο πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού

Story by News247 GR June 11th, 2017

Ρεπορτάζ: Κώστας Σαρρηκώστας, Βασίλης Σφήνας

Φωτογραφίες: Μενέλαος Μυρίλλας / sooc.photos







"Είναι το μοναδικό κομμάτι της ελληνικής επικράτειας που είναι ελεύθερο και δεν έχει υποστείλει τη σημαία του για 106 χρόνια συνεχόμενα. Είναι η ενσάρκωση της ίδιας της ιστορίας μας. Είναι το ιερό μας κειμήλιο"


Μ' αυτά τα λόγια μας υποδέχεται ο Αρχιπλοίαρχος ΠΝ, Σωτήρης Χαραλαμπόπουλος, Κυβερνήτης του Θωρηκτού Αβέρωφ, στο πλοίο σύμβολο της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας και των αγώνων του ελληνισμού, που ακόμα και σήμερα, αν και παροπλισμένο, στέκει αγέρωχο και δίνει ακόμη μια μάχη, αυτή της ιστορίας.


IMG_2197b.jpg

Είναι 11 το πρωί, περνάμε την πύλη των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, και κατευθυνόμαστε σε μια από τις δεξαμενές. Εκεί βρίσκεται το Θωρηκτό Γ.Αβέρωφ, που από τον Απρίλιο δέχεται τις απαραίτητες εργασίες συντήρησης, μετά από 14 χρόνια ακινησίας στο Π.Φάληρο. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, τo Αβέρωφ θα επιστρέψει ξανά, εκτός απροόπτου, στη γνώριμη θέση του στις αρχές Σεπτεμβρίου έτοιμο και επισκέψιμο. Παίρνουμε τις απαραίτητες οδηγίες ασφαλείας για την αυτοπροστασία μας και ανεβαίνουμε στο πλοίο. Σκόνη παντού, θόρυβος, εργαλεία, και η μυρωδιά του χρώματος σχεδόν αφόρητη. Οι εργασίες από το προσωπικό του ναυπηγείου βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη απ' άκρη σ' άκρη του θωρηκτού, από τα στεγανά μέχρι τα καταστρώματα και τις γέφυρες.

IMG_2220.jpg
IMG_2271.jpg
IMG_2233.jpg
IMG_2292.jpg
IMG_2274.jpg
IMG_2215.jpg

Καθαρισμός και αμμοβολή των υφάλων εξωτερικά, παχυμέτρηση των ελασμάτων, έλεγχος των ήλων, εξωτερική βαφή, πλήρης συντήρηση των στεγανών ασφαλείας, ευρείας έκτασης αναελασμάτωση, αποκατάσταση των καταστρωμάτων και άλλες αμέτρητες δουλειές ήταν σε εξέλιξη όπου και αν γυρνούσαμε τα βλέμματά μας. Λες και το ετοιμάζουν για να βγει στο Αιγαίο ξανά , λες και είναι ενεργό. Άλλωστε, σαν τέτοιο το αντιμετωπίζουν οι αξιωματικοί, οι υπαξιωματικοί και οι ναύτες που έχουν την τιμή να το υπηρετούν. Αλλά και εμείς εξ αρχής καταλάβαμε ότι δεν βρισκόμαστε σε ένα κουφάρι, αλλά σε ένα "ζωντανό" πλοίο. Το περπατήσαμε όλο, καταγράφοντας αυτές τις μοναδικές εικόνες και ακούγοντας τις ιστορίες και τους θρύλους για τα επιτεύγματα του "Μπάρμπα Γιώργη" και του Ναύαρχου Κουντουριώτη.

IMG_2667.jpg
IMG_2304.jpg
IMG_2628.jpg
IMG_2427.jpg
IMG_2587.jpg

ΤαξιδεΥοντας στην ιστορΙα με το ΘωρηκτΟ ΑβΕρωφ

Το θωρακισμένο καταδρομικό (όπως είναι ο ακριβής τύπος του) των 10.200 τόνων, των 140 μέτρων μήκος και 21 μέτρων πλάτος αποκτήθηκε από τη χώρα μας από τα ναυπηγεία Ορλάντο στο Λιβόρνο της Ιταλίας το 1910 μετά την ακύρωση της παραγγελίας του από το Ιταλικό Ναυτικό. Για την απόκτησή του δαπανήθηκαν σχεδόν 24 εκατομμύρια χρυσές δραχμές από την τότε κυβέρνηση Μαυρομιχάλη, το ένα τρίτο των οποίων πρόσφερε μέσω της διαθήκης του ο εθνικός ευεργέτης Γεώργιος Αβέρωφ, από τον οποίο πήρε και το όνομά του. Αξίζει να σημειωθεί πως για την αγορά του πλοίου ενδιαφέρθηκε και η Τουρκία φτάνοντας πολύ κοντά στην απόκτησή του.




"Με ρωτάνε πολλοί ,τι θα γινόταν αν το πλοίο το έπαιρνε τελικά η Τουρκία; Θα άλλαζε η ιστορία; Τους απαντώ ότι δε θα γινόταν τίποτα, γιατί την ιστορία δεν την γράφουν τα σίδερα και τα ατσάλια από μόνα τους. Πρέπει να έχουν μέσα τους και την ανάλογη ψυχή" λέει με περηφάνια ο Αρχιπλοίαρχος Χαραλαμπόπουλος.
IMG_2515.jpg

Το πρώτο ταξίδι του Αβέρωφ έγινε από την Ιταλία στην Αγγλία όπου και πήγε για να δώσει τιμητικά το παρών στην ενθρόνιση του Βασιλέως Γεωργίου. "Επιστρέφοντας από την Αγγλία, το θωρηκτό σταμάτησε στη Μάλτα, έδρα τότε του Άγγλου διοικητή του στόλου της Μεσογείου, ο οποίος διέθετε επίσης ένα νεότευκτο θωρηκτό. Ο Κουντουριώτης τον προκάλεσε σε κόντρα και τα δύο πλοία στήθηκαν δίπλα δίπλα. Μετά από λίγο το Αβέρωφ έφυγε μίλια μπροστά. Ήταν απίστευτη η ταχύτητα που μπορούσε να αναπτύξει (23 κόμβοι). Το περιστατικό αυτό έδειχνε τι θα επακολουθούσε" μας λέει ο Κυβερνήτης αναφερόμενος φυσικά στους Βαλκανικούς Πολέμους.

Την 1η Σεπτεμβρίου του 1911 το πλοίο φτάνει στην Ελλάδα και γίνεται δεκτό με ενθουσιασμό από 50.000 συγκεντρωμένους στο Φάληρο που με έμειναν άφωνοι αντικρίζοντας το "τεχνολογικό θαύμα" της εποχής.



IMG_2400a.jpg
IMG_3548.jpg
IMG_2924.jpg

Το πλοίο διέθετε ιταλικές μηχανές 19.000 ίππων, 22 γαλλικούς λέβητες, γερμανικές γεννήτριες και αγγλικά πυροβόλα τύπου ARMSTRONG, ικανά να ρίχνουν 1 βλήμα ανά 8 δευτερόλεπτα ανά κάννη. Στην κύρια ζώνη θωράκισης έχει 20 εκατοστά ατσάλι άριστης ποιότητας.






"Είχε συγκεράσει ότι είχε ευρεθεί ναυπηγικά μέχρι τότε παγκοσμίως, ενώ συμπυκνώνει και τη ναυτική ιστορία της Ελλάδας με το έμβολο εμπρός γεμάτο ατσάλι να το συνδέει με την αρχαία τριήρη και το μπαλκονάκι πίσω με τα πλοία του μεσαίωνα του απελευθερωτικού αγώνα του 1821" εξηγεί ο κ.Χαραλαμπόπουλος.

Ένα από τα πιστόνια των μηχανών
Ο τηλέγραφος μέσω του οποίου ο κυβερνήτης δίνει εντολές για τη λειτουργία των μηχανών
IMG_3326.jpg
Αντλίες τορπιλοσωλήνων
Ο φωναγωγός χρησίμευε στην επικοινωνία μεταξύ του πληρώματος

Σύντομα το Αβέρωφ καλείται να αποδείξει την αξία του, με την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων. Υπό τον Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη αποπλέει προς τα Δαρδανέλια και με δύο ναυμαχίες, αυτή της Έλλης στις 3 Δεκεμβρίου 1912 και της Λήμνου στις 5 Ιανουαρίου 1913 απελευθερώνει τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου και τρέπει σε άτακτη φυγή τα τουρκικά πολεμικά πλοία.






«Με την δύναμιν του Θεού και τας ευχάς του Βασιλέως μας και εν ονόματι του Δικαίου πλέω μεθ' ορμής ακαθέκτου και με πεποίθησιν προς την νίκην εναντίον του εχθρού του Γένους»

Αυτό ήταν το μήνυμα του Ναύρχου προς τα πλοία του ελληνικού στόλου. "Καταλάβαμε Τένεδον. Αναμένουμε έξοδο του στόλου σας. Αν επιθυμείτε, γαιάνθρακα προτίθεμαι να σας εφοδιάσω" ήταν το μήνυμα προς το Τούρκο ναύαρχο με εμφανή την ειρωνεία και τη βεβαιότητα της νίκης.


IMG_3034.jpg
IMG_3180.jpg
IMG_3041.jpg
Επισκευές στα στεγανά του πλοίου

Το εντονο θρησκευτικο αισθημα του Κουντουριωτη και του πληρωματος

Δύο ιστορίες που μας διηγήθηκε ο Κυβερνήτης την περίοδο των δύο ναυμαχιών φανερώνουν τη βαθιά θρησκευτική πίστη τόσο του ίδιου του ναύαρχου Κουντουριώτη όσο και του πληρώματος.






"Ένας υποκελευστής πέφτει για να κοιμηθεί αφήνοντας δίπλα έναν κουβά, τον οποίο είχε για τις καθημερινές του εργασίες. Όταν ξυπνά βλέπει στον κουβά σχηματισμένη τη μορφή ενός Αγίου. Τον παίρνει αμέσως, πηγαίνει στον κυβερνήτη και του περιγράφει τι ακριβώς συνέβη. Ο Κουντουριώτης βούρκωσε και διέταξε τον Αρχιμανδρίτη του πλοίου να πραγματοποιήσει λιτανεία σε όλο το πλοίο. Βαθιά συγκινημένος είπε: αυτό το σημάδι επέλεξε ο Θεός για να μας πει ότι θα νικήσουμε".
Το καρέ των αξιωματικών
Αυτό το πιάνο είναι μεγαλύτερο σε ηλικία από τον Αβέρωφ και βρίσκεται πάνω του εξ αρχής
Ο Αρχιπλοίαρχος ΠΝ, Σωτήριος Χαραλαμπόπουλος, Κυβερνήτης του Θ/Κ Γ.Αβέρωφ
"Ο Κουντουριώτης ζήτησε έναν ξύλινο σταυρό που υπήρχε στο παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου πάνω στο κατάστρωμα του Αβέρωφ. Κρατώντας τον πέρασε από όλες τις θέσεις του πλοίου και ήρθε σε επαφή με όλο το πλήρωμα σαν να το ευλογούσε. Έπειτα φόρεσε το σταυρό στο λαιμό του, ανέβηκε στην κόντρα γέφυρα και παρά τις προσταγές των υπολοίπων να μπει μέσα στη θωρακισμένη γέφυρα, ο ίδιος έμεινε εκεί ακάλυπτος κατά τη διάρκεια και των δύο ναυμαχιών. Εδώ που ακουμπάει αυτός ο σταυρός τούρκικο βλήμα δε θα πέσει, είπε. Έτσι και έγινε. Κατέβηκε από εκεί μόνο για να αρπάξει το πηδάλιο ο ίδιος και να καταδιώξει τον τούρκικο στόλο. Είχε γίνει ένα με το πλοίο.
Ο Τούρκος ναύαρχος στην απολογία του για την υποχώρηση του στόλου του από τη ναυμαχία, είπε: Tι θέλατε να κάνω; Έβλεπα έναν "τρελό" να έρχεται κατά πάνω μου, έτοιμο να με εμβολίσει"
Στολή πλωτάρχη

Μετά το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων, έρχεται ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, η λήξη του οποίου το 1918 βρίσκει την Ελλάδα στην πλευρά των νικητών και το Αβέρωφ ως μέρος του συμμαχικού στόλου φτάνει στην Κωνσταντινούπολη και υψώνει την ελληνική σημαία. Μετά την Μικρασιατική καταστροφή το 1922 το Αβέρωφ βοηθά στην αποχώρηση των Ελλήνων της Μ.Ασίας.


Ο Δευτερος Παγκοσμιος, η εγκαταλειψη και η αναγεννηση

Κατά τη διάρκεια του δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και μετά την κατάρρευση του μετώπου το 1941 το πλοίο καταφεύγει με τα υπόλοιπα πλοία του στόλου στην Αλεξάνδρεια. Το 1942 φτάνει στη Βομβάη και συμμετέχει σε περιπολίες στη Μέση Ανατολή και τον Ινδικό Ωκεανό. Με την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής στα τέλη του Σεπτεμβρίου του 1944 και ύστερα από απουσία σχεδόν τεσσάρων ετών, ο ένδοξος «Γ. Αβέρωφ» επέστρεψε στις 16 Οκτωβρίου 1944 το απόγευμα στην Ελλάδα, φέρνοντας μαζί του την τότε εξόριστη ελληνική κυβέρνηση και αγκυροβόλησε πανηγυρικά στον φαληρικό όρμο. Το πλοίο είχε ‘γεράσει' και το 1952 διατάχθηκε ο παροπλισμός του. Από το 1957 μέχρι το 1983 έμεινε παραμελημένο στον Πόρο, επί 27 ολόκληρα χρόνια πριν τη γενναία απόφαση της συντήρησής του και της μετατροπής του σε μουσείο το 1983. Η βοήθεια της οικογένειας Λάτση, του Ιδρύματος Ωνάση, της Κυπριακής Δημοκρατίας και πολλών Ελλήνων ιδιωτών, συνέβαλλε καθοριστικά στην "αναγέννησή" του, όπως άλλωστε συνέβη και τώρα μιας και η συντήρηση γίνεται μετά από δωρεά του πρόσφατα εκλιπόντος εφοπλιστή Αλέξανδρου Γουλανδρή.

IMG_3564.jpg
IMG_3888.jpg
IMG_3601.jpg
IMG_3933.jpg
IMG_3926.jpg
“Αυτό το πλοίο δείχνει τι ήμασταν ικανοί να έχουμε, τι είμαστε ικανοί να συντηρούμε και και τι είμαστε ικανοί να κάνουμε στο μέλλον. Αυτό είναι το μήνυμα που στέλνουμε. Και πραγματικά το πιστεύω, γιατί συζητώντας με τα παιδιά στις ξεναγήσεις βλέπω στα μάτια των περισσότερων ότι κρύβουν μέσα τους έναν Κουντουριώτη σε λανθάνουσα κατάσταση, που αν τους δώσει κάποιος το όραμα, την παρότρυνση και τις κατάλληλες συνθήκες είναι έτοιμος να βγει στην επιφάνεια. Τίποτα λοιπόν δεν έχει χαθεί. Λέμε στον κόσμο να είναι αισιόδοξος παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει. Η Ελλάδα έχει βιώσει και χειρότερα και τα έχει καταφέρει"

Φεύγοντας ο κ.Χαραλαμπόπουλος μας εκμυστηρεύεται το όραμα του. Να ξαναβγεί το Αβέρωφ στο Αιγαίο, μόνο του και πάει στα νησιά μας, να δηλώσει παρών και να συμβολίσει πως όσα κατακτήθηκαν με αγώνες δεν παραδίδονται.

IMG_3779.jpg

Footnote: Επιμέλεια: Ειρήνη Αναδιώτη