You’re viewing a version of this story optimized for slow connections. To see the full story click here.

ΙΩΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ & ΜΕΗ

Οι σκύλοι - οδηγοί είναι εκπαιδευμένοι να καθοδηγούν άτομα με απώλεια όρασης παντού και με ασφάλεια. Κι αυτό στην ελληνική πραγματικότητα αναδεικνύεται συχνά σε ζήτημα ζωής και θανάτου...

Story by News247 GR March 12th, 2017

Ρεπορτάζ: Βάσω Ασμανίδου

Φωτογραφίες: Ειρήνη Αναδιώτη


Σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, η Ελλάδα είναι πολύ πίσω σε θέματα που αφορούν στην μέριμνα για την κινητικότητα των ατόμων με μερική ή ολική απώλεια όρασης. Η μετακίνησή τους είναι γεμάτη επικίνδυνα εμπόδια ακόμα και στις πιο πολυσύχναστες περιοχές της Αθήνας. Ένας σκύλος – οδηγός όμως, είναι εκπαιδευμένος να ξεπερνά όλες τις "παγίδες" που βάζει η ελληνική ασυνειδησία.

Η Ιωάννα – Μαρία Γκέρτσου, άτομο με απώλεια όρασης η ίδια, βιώνει καθημερινά την πολύτιμη βοήθεια που μπορεί να προσφέρει ο "καλύτερος φίλος του ανθρώπου" όταν εκπαιδευτεί ειδικά για αυτόν τον σκοπό. Και καθώς στη χώρα μας μόλις δέκα άτομα διαθέτουν σκύλο – οδηγό, η Ιωάννα – Μαρία, πρόεδρος της Σχολής Εκπαίδευσης Σκύλων – Οδηγών "Λάρα", προσπαθεί να διασφαλίσει για ακόμα περισσότερους αυτό το προνόμιο, που στην ελληνική πραγματικότητα μπορεί να αναδειχθεί σε ζήτημα ζωής και θανάτου...

Την συναντήσαμε στην κεντρική πλατεία Χαλανδρίου και κάναμε μια βόλτα μαζί της με οδηγό την Μέη, μια πανέμορφη λαμπραντορίνα δέκα περίπου ετών.

Προβληματα πολεοδομιασ και... νοοτροπιας

"Από πολύ μικρή είχα προβλήματα όρασης" μας λέει. "Μεγαλώνοντας λοιπόν διαπίστωσα πως υπάρχει μεγάλο ζήτημα σε ό,τι αφορά την κινητικότητα ατόμων όπως εγώ. Αφενός η κακή πολεοδομία των μεγάλων αστικών κέντρων, αφετέρου η νοοτροπία της παλιάς ελληνικής οικογένειας που θέλει τους τυφλούς αποκλειστικά υπό την επίβλεψή της, στερεί στους ανθρώπους αυτούς τη δυνατότητα να μπορούν να κινούνται αυτόνομα και επίσης δεν τους επιτρέπει να εντάσσονται στην κοινωνία, να είναι ανεξάρτητοι και να ενταχθούν στην αγορά εργασίας. Θέλω να πιστεύω, όμως, ότι με τα χρόνια αυτό θα αλλάξει".

Με όνειρο να βάλει το δικό της λιθαράκι στην βελτίωση της κατάστασης, η Ιωάννα – Μαρία ίδρυσε το 2008 την πρώτη ελληνική σχολή σκύλων – οδηγών που λειτουργεί ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, με την προσφορά των χορηγών της και πενήντα περίπου εθελοντών.

"Δείτε, όμως, γιατί ακόμα είμαστε πολύ πίσω", λέει και αρχίζει να μας δείχνει με τη βοήθεια της Μέη τα καθημερινά προβλήματα.


Με το μπαστούνι στο χέρι η Ιωάννα-Μαρία Γκέρτσου ετοιμάζεται να μας δείξει τα εμπόδια που θα συναντούσε αν δεν είχε τη Μέη.
Στο βάθος, φαίνονται παρκαρισμένα οχήματα στους οδηγούς όδευσης τυφλών.
Οι οδηγοί όδευσης τυφλών κόβονται απότομα, ενώ παντού υπάρχουν κολωνάκια, που αποτελούν εμπόδια για τους ανθρώπους με προβλήματα όρασης.
Η Μέη διασφαλίζει ότι η Ιωάννα-Μαρία θα διασχίσει με ασφάλεια το δρόμο.

ΟΧΗΜΑΤΑ ΠΑΡΚΑΡΙΣΜΕΝΑ ΣΤΟΥΣ ΟΔΗΓΟΥΣ ΟΔΕΥΣΗΣ ΤΥΦΛΩΝ

Σε όλα σχεδόν τα πεζοδρόμια υπάρχουν οδηγοί όδευσης τυφλών. Ωστόσο, όπως μας επισημαίνει η Ιωάννα – Μαρία, αυτοί είναι τοποθετημένοι με λάθος τρόπο, δεν οδηγούν πουθενά και τις περισσότερες φορές κόβονται ξαφνικά σε διάφορα σημεία. Παράλληλα, τα άτομα με προβλήματα όρασης πρέπει να αντιμετωπίσουν και την ασυνείδητη πλευρά των πολιτών. Γιατί, όπως βλέπετε, μερικοί οδηγοί παρκάρουν τα αυτοκίνητα ή τα μηχανάκια τους πάνω σε αυτούς τους οδηγούς όδευσης τυφλών.

"Είναι ντροπή αυτό που συμβαίνει. Έστω και για τα μάτια του κόσμου, θα έπρεπε να μην παρκάρουν εδώ. Δεν σκέφτονται ότι κάποιος που δεν βλέπει, μπορεί να κινδυνεύσει εξαιτίας της πράξης τους".


"Δεν σκέφτονται ότι κάποιος που δεν βλέπει μπορεί να κινδυνεύσει εξαιτίας της πράξης τους"
Ένας οδηγός έχει παρκάρει πάνω σε διάβαση για άτομα με αναπηρία. Η Μέη το βλέπει και βρίσκει άλλο πέρασμα για την Ιωάννα.
Ένα ακόμα σημείο γεμάτο εμπόδια, όπως το σταθμευμένο μηχανάκι αριστερά.
Η Μέη βάζει κόντρα και αλλάζει την πορεία της Ιωάννας-Μαρίας για να μην πέσει πάνω στα γραμματοκιβώτια.
Ένα ακόμη εμπόδιο συναντούν οι δυο τους στο Χαλάνδρι.
Ένα ακόμη σημείο γεμάτο εμπόδια.

ΚΟΛΩΝΕΣ, ΚΑΔΟΙ, ΣΚΑΛΟΠΑΤΙΑ...

Τα άτομα με προβλήματα όρασης αντιμετωπίζουν καθημερινά δεκάδες εμπόδια. Μερικά από αυτά είναι οι κολώνες, που έχουν τοποθετηθεί σε λάθος σημεία -όπως για παράδειγμα σε πολύ στενά πεζοδρόμια- με αποτέλεσμα οι άνθρωποι αυτοί να αναγκάζονται να βγουν στο δρόμο για να συνεχίσουν την πορεία τους με κίνδυνο να τους παρασύρει κάποιο Ι.Χ.

Όπως βλέπετε, οι κάδοι απορριμμάτων που τοποθετούνται πάνω σε πεζοδρόμια ή ακόμα και τα σκαλοπάτια κόβουν στη μέση τη διέλευσή τους.

Σε ένα τέτοιο πεζοδρόμιο, ο σκύλος οδηγός πρέπει να εξασφαλίσει ότι ο χειριστής του θα περάσει με ασφάλεια.
IMG_8162.jpg
Δεκάδες απορρίμματα πεταμένα στο πεζοδρόμιο και μια κολώνα κόβουν την πορεία της Ιωάννας.
Ο σκύλος πρέπει να βρει πέρασμα για να συνεχίσουν την πορεία τους, χωρίς κίνδυνο.
IMG_7928.jpg
IMG_7935.jpg
Η Μέη τραβά την προσοχή των περαστικών ενώ ακόμη και μικρά παιδιά στέκονται για να τη χαϊδέψουν.
Ο σκύλος-οδηγός δεν αποτελεί κίνδυνο για κανέναν.
Σε ένα τόσο στενό πεζοδρόμιο, υπάρχουν τόσα εμπόδια. Πώς θα περάσει ένας άνθρωπος με προβλήματα όρασης;

με τα ματια ενοσ σκυλου - οδηγου

"Οι σκύλοι-οδηγοί είναι τα μάτια μας, το μυαλό μας, η παρέα μας, η παρηγοριά μας. Είναι τα πάντα", μας λέει η Ιωάννα - Μαρία και επισημαίνει μια σειρά πλεονεκτημάτων που προσφέρουν τα αξιολάτρευτα τετράποδα στα άτομα με αναπηρίες.

Ένας σκύλος-οδηγός μπορεί και βοηθά τα άτομα με απώλεια όρασης να αποφεύγουν εμπόδια που δεν εντοπίζονται με το ειδικό λευκό μπαστούνι, όπως οι ταμπέλες, τα χαμηλά ταβάνια, αλλά και οι άνθρωποι, που ενώ κινούνται ξαφνικά σταματούν μπροστά τους και τους κόβουν το δρόμο.

Οι χειριστές κινούνται πιο εύκολα με τους σκύλους-οδηγούς. Τους βοηθούν να βρίσκουν τις διαβάσεις και να περνούν το δρόμο με ασφάλεια. Επίσης, αναγνωρίζουν τις διαδρομές και τις αποστάσεις, κάτι που διευκολύνει εξίσου τους τυφλούς.

Οι σκύλοι οδηγοί περπατούν πάντα σε ευθεία γραμμή και ακολουθούν εντολές πλοήγησης όπως "δεξιά", "αριστερά", "στρίψε", "πήγαινε από τη δεξιά πλευρά του δρόμου", "βρες την πόρτα", "βρες τη διάβαση". Επίσης, εντοπίζουν στοιχεία στο χώρο όπως καρέκλες, ταμεία, πόρτες, εισόδους, εξόδους, Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, ATM, σκάλες, ασανσέρ και κατευθύνονται ανάλογα με την πορεία.

IMG_8194-2.jpg
IMG_8199.jpg
IMG_8057.jpg
"Κάθε μέρα μου σώζει τη ζωή"

Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά τη διάρκεια του ρεπορτάζ, η Ιωάννα – Μαρία Γκέρτσου ξεκίνησε να περάσει τον δρόμο με πράσινο σηματοδότη αλλά ένα μηχανάκι κινείτο γρήγορα... Τότε, ο σκύλος έβαλε κόντρα και τη σταμάτησε για να μην χτυπήσει. "Μπράβο, Μέη", της λέει και της δίνει λίγη τροφή. "Βλέπετε; Κάθε μέρα μου σώζει τη ζωή. Αν δεν είχα το σκύλο και πήγαινα με το λευκό μπαστούνι, ίσως και να με χτυπούσε".


Μόλις περάσει το διερχόμενο όχημα, η Μέη θα αρχίσει να περπατάει, μαζί και η Ιωάννα-Μαρία. "Κάθε μέρα μου σώζει τη ζωή", μας λέει.
Ένας οδηγός έχει παρκάρει το όχημά του πάνω στο πεζοδρόμιο. Η Μέη στριμώχνεται για να της δείξει το δρόμο.
Μάλιστα, κοιτάει ψηλά, κάτι που έχει μάθει στην εκπαίδευση, για να δει αν πέρασε με ασφάλεια.

διαδικασια & προϋποθεσεις

Υπολογίζεται ότι στη χώρα μας υπάρχουν 50.000 έως 60.000 άτομα με προβλήματα όρασης, ενώ μόλις 10 έχουν σκύλο οδηγό. Ποιοι, όμως, μπορούν να αποκτήσουν έναν τέτοιον εκπαιδευμένο σκύλο και με ποιον τρόπο;

∙ Σκύλο-οδηγό μπορούν να αποκτήσουν οι άνθρωποι, που έχουν αδυναμία στην κίνηση λόγω απώλειας όρασης.

∙ Πρέπει οι αιτούντες να είναι άνω των 18 ετών.

∙ Πρέπει οι ίδιοι να κινούνται και να έχουν ανεπτυγμένη την αίσθηση του προσανατολισμού ενώ είναι σημαντικό να είναι ανεξάρτητοι.

∙ Πρέπει να έχουν αναπτύξει τεχνικές κατά την κίνησή τους στο δρόμο και να ακούν πολύ καλά αλλά και να μην έχουν άλλα προβλήματα υγείας.

∙ Πρέπει να ξέρουν να κινούνται με λευκό μπαστούνι.

Όπως εξηγεί η Ιωάννα - Μαρία Γκέρτσου, όποιος θέλει να κάνει αίτηση, θα πρέπει να προσκομίσει στη σχολή συστάσεις, μια υπεύθυνη δήλωση και κάποιες βεβαιώσεις από γιατρούς που να αποδεικνύουν ότι είναι υγιής. Θα πρέπει, επίσης, οφθαλμίατρος να βεβαιώνει το ακριβές πρόβλημα της όρασής του αλλά και εκπαιδευτής κινητικότητας και προσανατολισμού να υπογράφει υπεύθυνη δήλωση. Επίσης, οι αιτούντες υπογράφουν ένα συμβόλαιο ότι οι σκύλοι οδηγοί ανήκουν στη Σχολή και ότι είναι πλάσματα που χρειάζονται καθημερινή φροντίδα.

Η Μέη περιμένει καρτερικά μέχρι να πάρει η Ιωάννα-Μαρία τις πληροφορίες που χρειάζεται για κάποια λουλούδια.
IMG_7956.jpg
IMG_7968.jpg
IMG_7969.jpg
IMG_7990.jpg
IMG_8006-2.jpg
"Προσπαθούμε να βρίσκουμε χορηγούς για την εκπαίδευση των σκύλων, που διαρκεί περίπου δύο χρόνια και κοστίζει 15.000 με 20.000 ευρώ"

Μόλις γίνουν οι απαραίτητες διαδικασίες, οι αιτούντες μπαίνουν σε μια λίστα αναμονής και μπορεί να περιμένουν περίπου 1,5 χρόνο. "Έχουμε αρκετά αιτήματα. Μπορεί να έχουμε 8 έως 10 αιτήματα το χρόνο, όμως, είναι δύσκολο να τα εξυπηρετούμε όλα", αναφέρει η πρώτη Ελληνίδα που απέκτησε σκύλο-οδηγό και προσθέτει: "Οι αιτούντες δεν επιβαρύνονται με την απόκτηση του σκύλου. Προσπαθούμε να βρίσκουμε χορηγούς για την εκπαίδευση των σκύλων, που διαρκεί περίπου δύο χρόνια και κοστίζει 15.000 με 20.000 ευρώ".

Αυτή τη στιγμή, ο εκπαιδευτής της ομάδας ετοιμάζει δύο λαμπραντόρ για δύο άτομα, που έχουν αιτηθεί. Μόλις τα λαμπραντόρ ετοιμαστούν, θα ακολουθήσει η συνεκπαίδευση με τους χειριστές. "Μακάρι να μπορούσαμε να εκπαιδεύσουμε περισσότερα αλλά δυστυχώς δεν έχουμε δικό μας χώρο. Τα σκυλιά είναι στα σπίτια των εθελοντών, που τα φροντίζουν συνεχώς", σημειώνει η Ιωάννα - Μαρία Γκέρτσου. Πρέπει, μάλιστα, να τονίσουμε ότι δεν μπορεί κάποιος να αποκτήσει σκύλο-οδηγό αν δεν απευθυνθεί σε εξειδικευμένες σχολές, που εκπαιδεύουν τα σκυλιά.

Η Μέη εμποδίζει την Ιωάννα να συνεχίσει την πορεία της.
Αν δεν το έκανε, η Ιωάννα θα χτυπούσε το κεφάλι της στο χαμηλό μπαλκόνι, που βλέπετε στη φωτογραφία.
IMG_8152-2.jpg
"Αυτά τα σκυλιά, είναι η ζωή μας"

Η Ιωάννα – Μαρία Γκέρτσου έχει δεχθεί στο παρελθόν φραστική επίθεση από οδηγό του ΟΑΣΑ, ο οποίος της ζήτησε να κατέβει από το λεωφορείο, γιατί δεν γνώριζε τη νομοθεσία. Η ίδια κάνει λόγο για ξεκάθαρα ρατσιστικό επεισόδιο. Επίσης, υπενθυμίζει ότι τον Ιανουάριο του 2017 δηλητηριάστηκε ένας σκύλος-οδηγός, η Diamond, στην αυλή του σπιτιού όπου έμενε, στερώντας από έναν άνθρωπο τα "μάτια του".

"Αυτό είναι δολοφονική ενέργεια με δόλο και δεν έχει κανένας το δικαίωμα να σκοτώνει τα ζωντανά. Για εμάς, αυτά τα σκυλιά, είναι η ζωή μας", καταλήγει η Ιωάννα – Μαρία.

Ακόμα και όταν φαίνεται να ξεκουράζεται, όλες οι αισθήσεις της Μέη είναι στραμμένες στην Ιωάννα - Μαρία.
IMG_7765.jpg
IMG_7763.jpg
IMG_7787.jpg
IMG_8139b.jpg
Footnote: Περισσότερες πληροφορίες στο http://www.laraguidedogs.gr/
Chalandri, Vorios Tomeas Athinon, Greece